Βασικά Σημεία της ομιλίας του Υφυπουργού, κ. Σπύρου Βούγια εν όψει της παραλαβής – παράδοσης του πορίσματος για τα Κέντρα Πρώτης Υποδοχής των Μη Εισερχόμενων Αλλοδαπών

Από την πρώτη ημέρα που αναλάβαμε στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εκτιμήσαμε ότι το ζήτημα της μη νόμιμης μετανάστευσης συνιστά ένα από τα μείζονα ζητήματα της χώρας. Προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε τον πυρήνα του προβλήματος και εγκαίρως αντιληφθήκαμε τόσο τον αδιέξοδο χαρακτήρα της υπάρχουσας μεταναστευτικής πολιτικής, όσο και το γεγονός ότι τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί δεν αντιμετωπίζονται μόνο με μέτρα καταστολής.

  

Η άμεση πρωτοβουλία που λάβαμε ήταν ο εξορθολογισμός της διαδικασίας αιτήσεως και απόδοσης πολιτικού ασύλου και επικουρικής προστασίας. Συστήσαμε, συνεπώς, την επιτροπή εμπειρογνωμόνων για το Άσυλο με σκοπό την κατάθεση πρότασης με την οποία να αντιμετωπιστεί άμεσα, ουσιαστικά και αποτελεσματικά το ζήτημα των επί χρόνια εκκρεμών αιτημάτων ασύλου και σε δεύτερο επίπεδο τη δημιουργία της Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Ασύλου. Τις προσεχείς ημέρες θα ολοκληρώσει τις εργασίες η νομοπαρασκευαστική επιτροπή για την τροποποίηση του ΠΔ και αμέσως θα ξεκινήσει τις εργασίες η νέα νομοπαρασκευαστική επιτροπή για την δημιουργία της Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Ασύλου. Δέσμευση του Υπουργείου μας είναι     να αλλάξει άρδην η διαδικασία αιτήσεως και απόδοσης ασύλου έτσι ώστε όποιος πραγματικά χρήζει ανθρωπιστικής βοήθειας να προστατεύεται όπως ορίζουν οι Διεθνείς Συνθήκες. Η ανάγκη αυτή έγινε περισσότερο αισθητή από ποτέ τις τελευταίες ημέρες με αφορμή το δράμα της οικογένειας των Αφγανών προσφύγων που έχασαν το παιδί τους στην άνανδρη τρομοκρατική επίθεση στα κάτω Πατήσια.

Προϋπόθεση βέβαια της ορθής διαδικασία ασύλου αποτελούσε η ορθολογική λειτουργία των κέντρων και δομών καταγραφής και φιλοξενίας, των κέντρων δηλαδή που οδηγούνται οι αλλοδαποί που συλλαμβάνονται στα σύνορα για παράνομη είσοδο στη χώρα. Με το υπάρχον σύστημα, όπως καλά γνωρίζετε, οδηγούνται στα κέντρα κράτησης όλοι οι μη νόμιμα εισερχόμενοι αλλοδαποί και αφού παραμείνουν εκεί, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, για ένα διάστημα από 2 έως 5 μήνες, απελευθερώνονται έχοντας στην κατοχή τους ένα εισιτήριο για την Αθήνα και ένα έγγραφο διοικητικής απέλασης με το οποίο μπορούν να μείνουν στην επικράτεια για διάστημα ενός μήνα. Το σύστημα αυτό οδήγησε, μεταξύ άλλων, στο διεθνή διασυρμό της χώρας, στη γκετοποίηση του ιστορικού κέντρου της Αθήνας και στην έξαρση της εγκληματικότητας καθώς οι αλλοδαποί αυτοί μη έχοντας άλλο τρόπο επιβίωσης και μη μπορώντας εκ των πραγμάτων να επιστρέψουν στη χώρα προέλευσης ή καταγωγής τους(η πλειονότητά τους προέρχεται από χώρες υψηλού κινδύνου), μήτε να μεταβούν σε άλλα κράτη- μέλη της ΕΕ (λόγω του Κανονισμού Δουβλίνου ΙΙ), προσφεύγουν στην παραβατική συμπεριφορά.

Όπως θα γνωρίζετε, τον περασμένο Οκτώβρη επισκεφτήκαμε ένα από τα πλέον διαβόητα ΕΧΠΑ, το Κέντρο Κράτησης στη Παγανή, Μυτιλήνης. Η εικόνα που αντικρίσαμε έθιγε το βασικό πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας- μια εικόνα που όλοι εδώ γνωρίζετε πολύ καλά. Λίγες εβδομάδες αργότερα το κέντρο της Παγανής έκλεισε οριστικά. Με τη βοήθεια του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας που μας παραχώρησε τη χρήση εκτάσεως ιδιοκτησίας του, έχουν ήδη ξεκινήσει οι διαδικασίας για τη δημιουργία χώρου ικανού να φιλοξενήσει δομή Κέντρου Πρώτης Υποδοχής. Στη συνέχεια επισκεφτήκαμε και τα Κέντρα Παραμονής στον Έβρο και συνειδητοποιήσαμε το μέγεθος του προβλήματος. Βούληση μας λοιπόν είναι να κλείσει όχι μόνο η Παγανή αλλά εν γένει το μοντέλο «Παγανή», των χώρων δηλαδή όπου συγκεντρώνονται αλλοδαποί κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, που δεν προσφέρουν καμία απολύτως υπηρεσία και που δυσφημούν τη χώρα μας διεθνώς. Κι αυτό ακριβώς κάνουμε σήμερα, με την κατάθεση πρότασης για Κέντρα Πρώτης Υποδοχής όπου εντοπίζονται υψηλές μεταναστευτικές ροές.

 

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Την 18^η Δεκεμβρίου του 2009, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη , ως επισπεύδουσα αρχή, ανέλαβε την πρωτοβουλία σύστασης Ομάδας Εργασίας αποτελούμενης από αρμόδιους φορείς της συντεταγμένη πολιτεία και της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την εκπόνηση πορίσματος για τη μετατροπή των υπαρχόντων δομών παραμονής σε πρότυπα κέντρα καταγραφής και διαχείρισης των μη νομίμως εισερχομένων αλλοδαπών, τα οποία εφεξής θα αποκαλούμε Κέντρα Πρώτης Υποδοχής (ΚΕΠΥ)

 

 

Η Ομάδα Εργασίας αποτελούμενη από εκπροσώπους των συναρμόδιων Υπουργείων Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, και Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, της Αστυνομίας, καθώς και  των πλέον αρμόδιων στο αντικείμενο αυτό Διεθνών Οργανισμών και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, αναφέρω ενδεικτικά: της Ύπατης Αρμοστεία του ΟΗΕ, του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, του Ερυθρού Σταυρού, του Συνηγόρου του Πολίτη, της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, του Οικουμενικού Προγράμματος για τους Πρόσφυγες, του Ιατρικού Κέντρου Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανισμού, του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπουκ.ά. εργάστηκε με ζήλο επί τρεις μήνες.     

 

Σήμερα, είμαστε στην ευχάριστη θέση να παραλαμβάνουμε το πόρισμα της Ομάδας Εργασίας, το οποίο σε τίποτα δεν έχει να ζηλέψει από τα πιο προχωρημένα μοντέλα κέντρων παραμονής της Βόρειας Ευρώπης. Περισσότερα όμως για το περιεχόμενο του πορίσματος θα μας πουν οι συντονιστές της Ομάδας Εργασίας, εκπρόσωποι της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, κα Καλλιόπη Στεφανάκη και κος Γιώργος Τσαρμπόπουλος.

 

Από τη μεριά μας ως πολιτική ηγεσία δεσμευόμαστε να συστήσουμε άμεσα τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή για την απαραίτητη τροποποίηση του υπάρχοντος νομικού πλαισίου. Σκοπός μας είναι μέχρι το καλοκαίρι να είναι έτοιμο το νέο νομικό πλαίσιο. Σημειώνω βέβαια ότι σήμερα οι ΕΧΠΑ (Ειδικοί Χώροι Παραμονής Αλλοδαπών) ανήκουν σύμφωνα με τον ν. 3386/2005 στο Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, στο οποίο υπάγονταν και το δικό μας Υπουργείο τα παρελθόντα έτη. Συνεπώς η νομοπαρασκευαστική επιτροπή θα πρέπει να συσταθεί με τη συνεργασία του Υπ. Εσωτερικών και της Γενικής Γραμματείας Μετανάστευσης. Ένα άλλο ζήτημα που προκύπτει είναι ότι ο νόμος 3386/2005 προβλέπει ότι οι ΕΧΠΑ (Ειδικοί Χώροι Παραμονής Αλλοδαπών) συστήνονται με κοινή υπουργική απόφαση 4 Υπουργών, δίχως όμως στη πράξη να έχει εκδοθεί ποτέ η αντίστοιχη Κοινή Υπουργική Απόφαση. Βάσει του πορίσματος αλλά της σύμφωνης γνώμης του Υπουργείου μας, τα Κέντρα Πρώτης Υποδοχής θα πρέπει να υπάγονται σε έναν ενιαίο φορέα, σε ένα Υπουργείο. Συνεπώς εμείς, ως Υπουργείο Προστασία του Πολίτη, προτιθέμεθα να αποτελέσουμε τον ενιαίο αυτό φορέα, σε συνεργασία πάντα με τη Γενική Γραμματεία Μετανάστευσης.  

Για την ορθή εφαρμογή όμως του νέου συστήματος διαχείρισης μεταναστευτικών ροών στα πρότυπα κέντρα πρώτης υποδοχής, δεν αρκεί ένας νόμος. Θα χρειαστούν κτηριακές υποδομές που θα παρέχουν τη δυνατότητα εφαρμογής του νέου μοντέλου, τις οποίες και δεσμευόμαστε να κατασκευάσουμε ως Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη με κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων. Θα χρειαστεί επίσης εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο ελπίζουμε πως θα έχουμε με τη συνεργασία του Υπουργείο Εσωτερικών στο πλαίσιο του Καλλικράτη. Θα χρειαστεί, τέλος, ενίσχυση των ανοιχτών μονάδων φιλοξενίας για τις παραπομπές των ευάλωτων ομάδων (ασυνόδευτα ανήλικα, αιτούντες άσυλο), η οποία αρμοδιότητα ανήκει στο Υπουργείο Υγείας. Περισσότερα όμως για τις πρωτοβουλίες των συναρμόδιων Υπουργείων θα μας που οι αρμόδιοι Γενικοί Γραμματείς.
Και βεβαίως χρειάζεται η τεχνογνωσία των αρμόδιων Διεθνών Οργανισμών και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Γνωρίζουμε καλά πως εάν δεν κινηθούμε συντονισμένα τα τρία συναρμόδια Υπουργεία και κυρίως εάν δεν λειτουργήσει το σύστημα των παραπομπών, δηλαδή το σύστημα με το οποίο θα παραπέμπονται οι ευάλωτες ομάδες και δεν ενισχυθούν και λειτουργήσουν με ορθολογικό τρόπο οι δομές φιλοξενίας του Υπουργείου Υγείας, τα πρότυπα αυτά κέντρα θα καταλήξουν να μοιάζουν με την Παγανή πολύ σύντομα.

 

Βέβαια όλα αυτά θα χρειαστούν κάποιο χρόνο. Όμως στις περιοχές που οι υπάρχουσες εγκαταστάσεις είναι κατάλληλες, μπορούμε να εφαρμόσουμε άμεσα το μοντέλο λειτουργία των ΚΕΠΥ. Συνεπώς, σκοπός μας είναι το μοντέλο αυτό να εφαρμοστεί αυτό το καλοκαίρι τουλάχιστον στη Σάμο και στη Λέσβο.