Προτάσεις του Βουλευτή Ά Θεσσαλονίκης Σπύρου Βούγια στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης για το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη με θέμα τον εθελοντισμό στο Λιμενικό και το Πυροσβεστικό Σώμα.

Προτάσεις για το Νομοσχέδιο  του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη: «Εθελοντισμός στο Λιμενικό Σώμα Ελληνική Ακτοφυλακή και στο Πυροσβεστικό Σώμα και άλλες διατάξεις»

 Κεφάλαιο Β΄

Αναβάθμιση του Θεσμού του Εθελοντή Πυροσβέστη

1. Άρθρο 15,  παρ. 2 ( Αποστολή – Καθήκοντα)

Στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου αναφέρεται ότι «οι εθελοντές πυροσβέστες παρέχουν τη συνδρομή τους στο μόνιμο προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος» σε μια σειρά από δραστηριότητες. Η διατύπωση αυτή δεν είναι η πιο ενδεδειγμένη, διότι η «συνδρομή» προϋποθέτει τη συνεχή εποπτεία και προηγούμενη έγκριση όλων των ενεργειών του εθελοντή πυροσβέστη από το επαγγελματικό προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος. Τούτο, όμως, καθιστά πρακτικά ανέφικτη την επέμβαση των εθελοντών πυροσβεστών σε περιοχές που λειτουργούν

μόνο εθελοντικά πυροσβεστικά κλιμάκια και δεν υπάρχουν επαγγελματικοί πυροσβεστικοί σταθμοί.

Προκειμένου να διορθωθεί αυτή η αστοχία προτείνεται η διαγραφή των παραγράφων 1, 2 και 3 και η αντικατάστασή τους από μία ενιαία παράγραφο (νέα παράγραφος 1) με τη διατύπωση που είχε χρησιμοποιηθεί στο αρχικό Σχέδιο Νόμου (κείμενο δημόσιας διαβούλευσης, το οποίο αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του opengov στις 6-7-2011) αναφορικά με την αποστολή και τα καθήκοντα του εθελοντή πυροσβέστη,  η οποία είχε ως εξής:

«Σκοπός του θεσμού του Εθελοντή Πυροσβέστη είναι η ενίσχυση της υπάρχουσας πυροπροστασίας με την εθελούσια συμμετοχή των πολιτών και η αντιμετώπιση των αναγκών πυροπροστασίας στην Επικράτεια. Προορισμός και αποστολή του εθελοντή πυροσβέστη είναι η ασφάλεια και προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών και του Κράτους, του φυσικού περιβάλλοντος και ιδίως του δασικού πλούτου της Χώρας, από τους κινδύνους των πυρκαγιών, θεομηνιών και άλλων καταστροφών. Η ανωτέρω αποστολή ασκείται στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος».

Οι επόμενες παράγραφοι παραμένουν ως έχουν, ως παράγραφοι πλέον 2 και 3.   

 2. Άρθρο 17, παρ. 2  (Εκπαίδευση Εθελοντών Πυροσβεστών)

Στην αρχική εκδοχή του Νομοσχεδίου (κείμενο δημόσιας διαβούλευσης, 6-7-2011) προβλέπονταν τόσο η διάρκεια της βασικής εκπαίδευσης των εθελοντών πυροσβεστών – η οποία είχε οριστεί  σε τουλάχιστον 120 ώρες –, όσο και η οργάνωση της εκπαίδευσης σε δύο εκπαιδευτικές σειρές ανά έτος. Δυστυχώς, στην παρούσα εκδοχή του Νομοσχεδίου, οι συγκεκριμένες προβλέψεις απαλείφθηκαν αδικαιολόγητα.

Λαμβάνοντας, όμως,  υπόψη:

-          την ανάγκη παροχής ολοκληρωμένης και πιστοποιημένης εκπαίδευσης στους εθελοντές πυροσβέστες,

-          το γεγονός ότι για τον χαρακτηρισμό ενός εκπαιδευτικού προγράμματος ως «πιστοποιημένου»  – σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο της Δια Βίου Μάθησης (Ν. 3879/2010) – θα πρέπει, να τηρεί συγκεκριμένες προδιαγραφές και να έχει επαρκή χρονική  διάρκεια,

-          ότι η οργάνωση του προγράμματος εκπαίδευσης των εθελοντών σε δύο εκπαιδευτικές σειρές από την Πυροσβεστική Ακαδημία θα εξασφαλίσει την παροχή ομοιογενούς εκπαίδευσης σε όλους τους εθελοντές με την αξιοποίηση, μάλιστα, του καλύτερου εκπαιδευτικού προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος,

προτείνεται η αναδιατύπωση της παραγράφου 2 ως εξής:

«Η βασική εκπαίδευση είναι υποχρεωτική για τους υποψήφιους εθελοντές πυροσβέστες, και έχει ως σκοπό την εξοικείωση του εθελοντή με το αντικείμενο του πυροσβεστικού έργου και τα καθήκοντα που πρόκειται να αναλάβει. Με απόφαση Α.Π.Σ. συγκροτούνται κατ’ έτος δύο (2) εκπαιδευτικές σειρές, η πρώτη κατά το μήνα Μάρτιο και η δεύτερη κατά το μήνα Οκτώβριο. Η βασική εκπαίδευση χωρίζεται σε θεωρητική και πρακτική και έχει διάρκεια τουλάχιστον 120 ωρών. Το πρόγραμμα εκπαίδευσης καταρτίζεται από την Πυροσβεστική Ακαδημία και εκτελείται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διευκολύνεται η παρακολούθησή του από τους εκπαιδευόμενους. Μετά το πέρας της εκπαίδευσης οι υποψήφιοι εθελοντές πυροσβέστες υποβάλλονται σε εξέταση, προκειμένου να διαπιστωθεί το επίπεδο κατανόησης και αφομοίωσης των θεμάτων που διδάχθηκαν. Με απόφαση Α.Π.Σ. καθορίζονται η διαδικασία και ο τρόπος εξέτασης των υποψήφιων εθελοντών πυροσβεστών».

Στη συνέχεια, η παράγραφος 3 του παρόντος παραμένει ως έχει, ενώ η παράγραφος 4 αφαιρείται. Παραμένουν, επίσης, ως έχουν, οι επόμενες παράγραφοι του παρόντος, ως παράγραφοι πλέον 4 και 5. 

3. Άρθρο 19 (Υποχρεώσεις και Κίνητρα Εργοδοτών)

Σύμφωνα με το συγκεκριμένο άρθρο, οι εργοδότες «υποχρεούνται να επιτρέπουν στους εθελοντές πυροσβέστες που απασχολούνται στην επιχείρησή τους, να συμμετέχουν σε πυροσβεστικό έργο σε περιοχή η οποία έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση κλήσης τους από το Πυροσβεστικό Σώμα».

Η διάταξη αυτή θα πρέπει να αναδιατυπωθεί υποχρεώνοντας τους εργοδότες να επιτρέπουν στους εθελοντές πυροσβέστες να συμμετέχουν σε πυροσβεστικό έργο της αρμοδιότητάς τους κάθε φορά που αυτό είναι απαραίτητο, ανεξαρτήτως από το αν η περιοχή στην οποία επιχειρούν έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Τούτο κρίνεται σκόπιμο προκειμένου οι εθελοντές πυροσβέστες να μπορούν να επεμβαίνουν άμεσα σε περιστατικά σε περιοχές που λειτουργούν μόνο εθελοντικά πυροσβεστικά κλιμάκια (π.χ. σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές). Εξάλλου, όπως έχει δείξει και η εμπειρία, οι περιπτώσεις στις οποίες έχει χρειαστεί ο εθελοντής πυροσβέστης να επιχειρήσει κατά τη διάρκεια του ωραρίου της εργασίας του είναι περιορισμένες. Να σημειωθεί, τέλος, ότι ο Νόμος 1951/91, όπως ισχύει σήμερα, υποχρεώνει τον εργοδότη να επιτρέπει την αποχώρηση του εθελοντή από την εργασία του κάθε φορά που καλείται για αντιμετώπιση συμβάντος.

Συνεπώς, προτείνεται η εξής, νέα, διατύπωση:

«Οι εργοδότες υποχρεούνται να επιτρέπουν στους εθελοντές πυροσβέστες που απασχολούνται στην επιχείρησή τους, να συμμετέχουν σε πυροσβεστικό έργο, σε περιπτώσεις που καλούνται από το Πυροσβεστικό Σώμα, για επέμβαση σε πυρκαγιά ή άλλο συμβάν της καθ’ ύλην αρμοδιότητάς τους. Ο χρόνος της απασχόλησης στο έργο αυτό θεωρείται ως χρόνος απασχόλησης στην κύρια εργασία τους με όλα τα εργασιακά δικαιώματα που συνεπάγεται πλην της υποχρέωσης καταβολής αμοιβής από τον εργοδότη. Στην περίπτωση αυτή η ασφαλιστική εισφορά του εργοδότη και του εθελοντή πυροσβέστη καλύπτεται από το δημόσιο».

4. Άρθρο 20 (Στολή – Ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός)

Η στολή η οποία, σύμφωνα με το παρόν Νομοσχέδιο, θα παρέχεται στο εξής στους εθελοντές πυροσβέστες που έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία την εισαγωγική βασική τους εκπαίδευση, θα πρέπει – όπως προβλέπονταν στο αρχικό σχέδιο που είχε δοθεί στη δημόσια διαβούλευση στις 6-7-2011 – να είναι των ίδιων προδιαγραφών με την αντίστοιχη του μόνιμου προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος με τη διάκριση  «Πυροσβεστικό Σώμα – Εθελοντής». 

Και τούτο για τους εξής λόγους:

-          Προκειμένου, οι εθελοντές πυροσβέστες να ξεχωρίζουν από τα μέλη εθελοντικών – μη πιστοποιημένων – ομάδων, οι οποίες χρησιμοποιούν παρόμοιου τύπου στολές.

-          Ως ηθική ανταμοιβή και αναγνώριση της συμβολής των εθελοντών πυροσβεστών στο έργο του Πυροσβεστικού Σώματος.

-          Διότι, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ επαγγελματιών και εθελοντών πυροσβεστών ως προς τη στολή που φέρουν. Εξάλλου, η αναγραφή του λογότυπου «Πυροσβεστικό Σώμα – Εθελοντής» στη στολή του εθελοντή πυροσβέστη, αφενός, εξασφαλίζει τη διάκριση ανάμεσα στον εθελοντή πυροσβέστη και τον επαγγελματία και, αφετέρου, καθιστά τον εθελοντή πυροσβέστη στα μάτια των πολιτών ως «αναγνωρίσιμο»,  συστατικό μέρος του Πυροσβεστικού Σώματος. 

5. Άρθρο 36, παράγραφοι ζ και η (Τρόπος Βαθμολόγησης των υποψηφίων)

Είναι γεγονός ότι οι κλιματικές αλλαγές συντελούν στον πολλαπλασιασμό των δασικών πυρκαγιών και στην αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων, μεγεθύνοντας έτσι και τις ανάγκες τις χώρας σε πυροσβεστικό προσωπικό. Ανάγκες, οι οποίες δεν μπορούν να ικανοποιηθούν επαρκώς εξαιτίας της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας. Στο πλαίσιο αυτό, η συμβολή των εθελοντών πυροσβεστών καθίσταται ολοένα και πιο απαραίτητη. Για την προσέλκυση, όμως, ενός ικανού αριθμού εθελοντών προκειμένου να καλυφθεί μέρος των αναγκών της χώρας σε πυροσβεστικές υπηρεσίες, χρειάζεται η Πολιτεία να προσφέρει στους πολίτες κάποια μορφή κινήτρων.

Όπως διαπιστώθηκε, στο παρόν Νομοσχέδιο καταργείται η αρχική πρόβλεψη ποσόστωσης των εθελοντών πυροσβεστών στους διαγωνισμούς για κατάταξη στο Πυροσβεστικό Σώμα. Ωστόσο, στη νέα διάταξη που αφορά στη διαδικασία βαθμολόγησης των προσόντων των υποψήφιων στους διαγωνισμούς για κατάταξη Δόκιμων Πυροσβεστών στο Πυροσβεστικό Σώμα προβλέπεται ότι όσοι υποψήφιοι έχουν προσφέρει εθελοντική υπηρεσία στο Πυροσβεστικό Σώμα θα λαμβάνουν στο εξής 100 μονάδες (παρ. η).

Η διάταξη αυτή κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά θα πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω:

-          Πρώτον, ο τρόπος βαθμολόγησης χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τα έτη εθελοντικής υπηρεσίας, αυξάνοντας τον αριθμό των παρεχόμενων μονάδων ανάλογα με τη διάρκεια της εθελοντικής υπηρεσίας (π.χ. 100 μονάδες με τη συμπλήρωση τριών ετών εθελοντικής υπηρεσίας, 200 μονάδες στα έξι έτη, κ.ο.κ.). Το ίδιο, βεβαίως, θα πρέπει να ισχύει και για τους πυροσβέστες εποχικής απασχόλησης (παρ. ζ).

-          Δεύτερον, ο τρόπος βαθμολόγησης θα πρέπει να είναι πιο ισορροπημένος ως προς τις προσαυξήσεις που δίνει στις διάφορες κατηγορίες υποψηφίων: λ.χ. δεν έχει αιτιολογηθεί για ποιον λόγο οι υποψήφιοι που υπηρέτησαν στην Προεδρική Φρουρά «πριμοδοτούνται» με 500 μονάδες, ενώ οι εθελοντές πυροσβέστες και οι εποχικοί πυροσβέστες μόνον με 100 μονάδες.