1.Να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα του Εθνικού Συμβουλίου ή αλλαγή ηγεσίας «εδώ και τώρα» κ. Βούγια;
Αν και, όπως γνωρίζετε, δεν είμαι ο ειδικότερος σε θέματα διαδικασιών του ΠΑΣΟΚ, πιστεύω ότι δεν χρειάζεται ούτε δημοσκοπικός πανικός ούτε αγχώδης κοινοβουλευτική ανομία. Στο Εθνικό Συμβούλιο προέκυψαν κάποιες συμβιβαστικές προτάσεις σχεδόν ομόφωνα. Να τις υποστηρίξουμε με ειλικρίνεια όλοι (από τον Γιώργο Παπανδρέου ως τους άλλους υποψήφιους, τους βουλευτές και τα στελέχη) επιδεικνύοντας ψυχραιμία και σοβαρότητα μέχρι το Μάρτιο για το καλό του κινήματος, της κυβέρνησης και για τη σωτηρία της χώρας.
2.Και οι δελφίνοι πάντως μοιάζουν να αυτοαποκαλούνται. Πώς λέγεται για παράδειγμα αυτό από τον κ. Χρυσοχοΐδη ότι δεν διάβασε το Μνημόνιο; Μοιάζει σαν η χαριστική βολή στο ΠΑΣΟΚ ίσως και στην πολιτική τάξη…
Είναι βέβαιο πως ήταν μια ατυχής έκφραση που αδικεί τον ίδιο τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τη μεγάλη προσπάθεια που έκανε, κυρίως στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, να συμβάλλει στο έργο της προηγούμενης κυβέρνησης. Θέλω να πιστεύω πως δεν το εννοούσε κυριολεκτικά αλλά αναφερόταν περισσότερο στην απόσταση του από τη λήψη των βασικών αποφάσεων και των διαπραγματεύσεων που έγιναν κυρίως από το οικονομικό επιτελείο και τον πρωθυπουργό. Άλλωστε το μνημόνιο δεν είναι ούτε μυθιστόρημα ούτε ευαγγέλιο για να διαβάζεται ευλαβικά. Η ψήφιση και η γενικότερη στήριξή του απαιτούσε τη συνειδητή αξιολόγηση των βασικών του στόχων και χρονοδιαγραμμάτων, που όχι μόνο ήταν εύκολα κατανοητοί για έναν έμπειρο πολιτικό αλλά σχεδόν αυτονόητοι. Πρόκειται για την (βίαιη αλλά αναγκαία) δημοσιονομική προσαρμογή της Ελληνικής οικονομίας, με συγκεκριμένα ποσοστά μείωσης του ελλείμματος κάθε χρόνο και τις απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Συνοδεύονταν από εκατοντάδες σελίδες για κάθε υπουργείο με πίνακες προβλεπόμενων εσόδων (που δεν υλοποιήθηκαν) και γενναίες περικοπές δαπανών (που πήγαν κάπως καλύτερα). Ο ΜιχάληςΧρυσοχοΐδης στήριξε (σωστά κατά τη γνώμη μου) την κοινή προσπάθεια χωρίς να ευθύνεται όσο άλλοι συνάδελφοι του για τα λάθη, τις καθυστερήσεις και τις παραλείψεις που υπονόμευσαν τελικά την αποτελεσματικότητα αυτής της πολιτικής. Γι΄αυτό, επαναλαμβάνω ότι αδίκησε τον εαυτό του,την κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε ενεργά και το πολιτικό σύστημα στο σύνολο του.
3.Όποιος εκλεγεί διάδοχος του Γ. Παπανδρέου θα αποτελεί «ηγέτη μακράς πνοής»;
Σε σχέση με τις εσωκομματικές εκλογές, όποιος Πρόεδρος και να επιλεγεί, θα αποτελέσει, κατά τη γνώμη μου, μια προσωρινή μεταβατική λύση, έχοντας υποστεί την οξείδωση και την αναπόφευκτη φθορά τα χρόνια της ύστερης διακυβέρνησης. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα μεγάλο ανοιχτό ιδρυτικό συνέδριο μετά τις εκλογές (για παράδειγμα το Σεπτέμβριο) απ’ όπου θα προκύψει ένας νέος πρόεδρος, σε ηλικία και ιδέες, που να έρχεται και να εκφράζει με φαντασία και όραμα το μέλλον.
4.Ανασχηματισμό να κάνει ο κ. Παπαδήμος; Και σε ποια κατεύθυνση;
Να κάνει αμέσως. Στην κατεύθυνση «Για την Ελλάδα, χθές!»
5.Μήπως τελικά λύση είναι ένα νέο κόμμα στην κεντροαριστερά; Μήπως τελικά απαιτείται ένα bigbang και μάλιστα πριν τις εκλογές; Άλλωστε το χώρο του ΠΑΣΟΚ τον λεηλατεί η Δημοκρατική Αριστερά του Φώτη Κουβέλη…
Η «λεηλασία» είναι προς το παρόν, τουλάχιστον, μόνο δημοσκοπική και εκφράζει μια στάση αναμονής εν’ όψει των κρίσιμων εθνικών αλλά και των εσωκομματικών εξελίξεων. Θεωρώ όμως ότι έχει επέλθει αναμφίβολα μια ρήξη, μια τομή στην ομαλή συνέχεια των πολιτικών διαδικασιών της χώρας. Έκλεισε ο κύκλος της μεταπολίτευσης, οριστικά αυτή τη φορά. Μέσα σε αυτό τον κύκλο περιλαμβάνονται όχι μόνο τα πρόσωπα αλλά και οι ιδέες, η γλώσσα, το ύφος, το ήθος και γενικά όλες οι συμπεριφορές και πρακτικές που οδήγησαν τη χώρα στη δανεική ακμή και στην απότομη παρακμή της. Θα ήθελα να δω το ΠΑΣΟΚ η όπως αλλιώς μπορεί να λέγεται, ανανεωμένο και ανακρυσταλλωμένο, έτοιμο για τη νέα περίοδο που ξεκινάει. Να κάνει το άλμα για να υπερβεί το ρήγμα χωρίς να πέσει στο κενό. Να διαμορφώσει τη νέα του ταυτότητα και φυσιογνωμία ως ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα μέσα σε μια ισχυρή Ευρώπη με συνοχή και αλληλεγγύη. Να χρησιμοποιήσει διαφορετικό ιδεολογικό συντακτικό και πολιτικό λεξιλόγιο και να μιλήσει με τόλμη και ειλικρίνεια για το μέλλον.
Για την Ελλάδα, χθές!
1.Να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα του Εθνικού Συμβουλίου ή αλλαγή ηγεσίας «εδώ και τώρα» κ. Βούγια;
Αν και, όπως γνωρίζετε, δεν είμαι ο ειδικότερος σε θέματα διαδικασιών του ΠΑΣΟΚ, πιστεύω ότι δεν χρειάζεται ούτε δημοσκοπικός πανικός ούτε αγχώδης κοινοβουλευτική ανομία. Στο Εθνικό Συμβούλιο προέκυψαν κάποιες συμβιβαστικές προτάσεις σχεδόν ομόφωνα. Να τις υποστηρίξουμε με ειλικρίνεια όλοι (από τον Γιώργο Παπανδρέου ως τους άλλους υποψήφιους, τους βουλευτές και τα στελέχη) επιδεικνύοντας ψυχραιμία και σοβαρότητα μέχρι το Μάρτιο για το καλό του κινήματος, της κυβέρνησης και για τη σωτηρία της χώρας.
2.Και οι δελφίνοι πάντως μοιάζουν να αυτοαποκαλούνται. Πώς λέγεται για παράδειγμα αυτό από τον κ. Χρυσοχοΐδη ότι δεν διάβασε το Μνημόνιο; Μοιάζει σαν η χαριστική βολή στο ΠΑΣΟΚ ίσως και στην πολιτική τάξη…
Είναι βέβαιο πως ήταν μια ατυχής έκφραση που αδικεί τον ίδιο τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τη μεγάλη προσπάθεια που έκανε, κυρίως στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, να συμβάλλει στο έργο της προηγούμενης κυβέρνησης. Θέλω να πιστεύω πως δεν το εννοούσε κυριολεκτικά αλλά αναφερόταν περισσότερο στην απόσταση του από τη λήψη των βασικών αποφάσεων και των διαπραγματεύσεων που έγιναν κυρίως από το οικονομικό επιτελείο και τον πρωθυπουργό. Άλλωστε το μνημόνιο δεν είναι ούτε μυθιστόρημα ούτε ευαγγέλιο για να διαβάζεται ευλαβικά. Η ψήφιση και η γενικότερη στήριξή του απαιτούσε τη συνειδητή αξιολόγηση των βασικών του στόχων και χρονοδιαγραμμάτων, που όχι μόνο ήταν εύκολα κατανοητοί για έναν έμπειρο πολιτικό αλλά σχεδόν αυτονόητοι. Πρόκειται για την (βίαιη αλλά αναγκαία) δημοσιονομική προσαρμογή της Ελληνικής οικονομίας, με συγκεκριμένα ποσοστά μείωσης του ελλείμματος κάθε χρόνο και τις απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Συνοδεύονταν από εκατοντάδες σελίδες για κάθε υπουργείο με πίνακες προβλεπόμενων εσόδων (που δεν υλοποιήθηκαν) και γενναίες περικοπές δαπανών (που πήγαν κάπως καλύτερα). Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης στήριξε (σωστά κατά τη γνώμη μου) την κοινή προσπάθεια χωρίς να ευθύνεται όσο άλλοι συνάδελφοι του για τα λάθη, τις καθυστερήσεις και τις παραλείψεις που υπονόμευσαν τελικά την αποτελεσματικότητα αυτής της πολιτικής. Γι΄αυτό, επαναλαμβάνω ότι αδίκησε τον εαυτό του, την κυβέρνηση στην οποία συμμετείχε ενεργά και το πολιτικό σύστημα στο σύνολο του.
3.Όποιος εκλεγεί διάδοχος του Γ. Παπανδρέου θα αποτελεί «ηγέτη μακράς πνοής»;
Σε σχέση με τις εσωκομματικές εκλογές, όποιος Πρόεδρος και να επιλεγεί, θα αποτελέσει, κατά τη γνώμη μου, μια προσωρινή μεταβατική λύση, έχοντας υποστεί την οξείδωση και την αναπόφευκτη φθορά τα χρόνια της ύστερης διακυβέρνησης. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα μεγάλο ανοιχτό ιδρυτικό συνέδριο μετά τις εκλογές (για παράδειγμα το Σεπτέμβριο) απ’ όπου θα προκύψει ένας νέος πρόεδρος, σε ηλικία και ιδέες, που να έρχεται και να εκφράζει με φαντασία και όραμα το μέλλον.
4.Ανασχηματισμό να κάνει ο κ. Παπαδήμος; Και σε ποια κατεύθυνση;
Να κάνει αμέσως. Στην κατεύθυνση «Για την Ελλάδα, χθές!»
5.Μήπως τελικά λύση είναι ένα νέο κόμμα στην κεντροαριστερά; Μήπως τελικά απαιτείται ένα big bang και μάλιστα πριν τις εκλογές; Άλλωστε το χώρο του ΠΑΣΟΚ τον λεηλατεί η Δημοκρατική Αριστερά του Φώτη Κουβέλη…
Η «λεηλασία» είναι προς το παρόν, τουλάχιστον, μόνο δημοσκοπική και εκφράζει μια στάση αναμονής εν’ όψει των κρίσιμων εθνικών αλλά και των εσωκομματικών εξελίξεων. Θεωρώ όμως ότι έχει επέλθει αναμφίβολα μια ρήξη, μια τομή στην ομαλή συνέχεια των πολιτικών διαδικασιών της χώρας. Έκλεισε ο κύκλος της μεταπολίτευσης, οριστικά αυτή τη φορά. Μέσα σε αυτό τον κύκλο περιλαμβάνονται όχι μόνο τα πρόσωπα αλλά και οι ιδέες, η γλώσσα, το ύφος, το ήθος και γενικά όλες οι συμπεριφορές και πρακτικές που οδήγησαν τη χώρα στη δανεική ακμή και στην απότομη παρακμή της. Θα ήθελα να δω το ΠΑΣΟΚ η όπως αλλιώς μπορεί να λέγεται, ανανεωμένο και ανακρυσταλλωμένο, έτοιμο για τη νέα περίοδο που ξεκινάει. Να κάνει το άλμα για να υπερβεί το ρήγμα χωρίς να πέσει στο κενό. Να διαμορφώσει τη νέα του ταυτότητα και φυσιογνωμία ως ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα μέσα σε μια ισχυρή Ευρώπη με συνοχή και αλληλεγγύη. Να χρησιμοποιήσει διαφορετικό ιδεολογικό συντακτικό και πολιτικό λεξιλόγιο και να μιλήσει με τόλμη και ειλικρίνεια για το μέλλον.